Dünyada Zeytin Ağacı ve Periyodisite

Posted by admin 22/02/2021 0 Comment(s) Zeytin Ağacı,

Dünyada Zeytin Ağacı ve Periyodisite

 

Dünyada zeytin yetiştiriciliği yapılan 37 ülkede sinonimleri ile birlikte 3000’i bulan yaklaşık 1200 zeytin çeşidi mevcuttur. Periyodisitenin karakteristik özelliği oldukça fazla ürünü yılı takip eden yılda çok az veya hiç ürünün olmamasıdır. Bu duruma antep fıstığı, armut, elma, mango, pikan cevizi, portakal ve zeytin gibi birçok türde rastlanmaktadır.

 

Çünkü bunlarda meyvenin çok olduğu yılda ertesi yılın ürününü oluşturacak çiçek tomurcukları oluşmamaktadır (Monselise ve Goldschmidt 1982). Periyodisite, zeytin (Rallo ve Suarez 1989, Rallo ve Martin 1991, Rallo vd., 1994, Lavee 2007), elma (Izadyar vd., 2008), pekan cevizi (Wood vd., 2004), mango (Abdel Rahim vd., 2011), mandarin (Munoz-Fambuena vd., 2011), fıstık (Brown vd., 1995), palmiye (Pillay vd., 2002) gibi pek çok ağacı etkilemektedir (Monselise ve Goldschmidt 1982). Antepfıstığı, fındık ve zeytin mutlak periyodisite gosteren türlerdir (Turhan 2011). Ağaoğlu vd. (1987) periyodisite ile ilgili olaak ağaçların gelişimi ve ekonomik açıdan istenmeyen fizyolojik bir olay olduğunu; meyve veriminin belli bölgede hep aynı yıllara rastladığından üretici her yıl düzenli bir gelir sağlayamamakta olduğunu ifade etmiştir. Verim yılında meyve çok olduğu için meyve kalitesi düzenli verim veren ağaçların meyve kalitesine göre düşük olmaktadır.

 

Ağacın gücü bütün meyveleri tam olarak beslemeye yetmeyeceği için meyveler küçük, renksiz ve tatsız olmaktadır. Verim yılında ürün fazlası ve düşük kalite nedeniyle fiyatlar düşmekte ve üreticiler ekonomik açıdan zarar görmektedir. Zeytinin çeşidi; gösterdiği periyodisite, içerdiği yağ miktarı, gösterdiği kimyasal bileşim gibi bir takım özelliklerden dolayı zeytinyağının kalitesini etkilemektedir (Yavuz, 2008). Zeytin bitkisinde periyodisitenin nedenlerinin anlaşılabilmesi için iki yıl boyunca davranış ve gelişmesini incelemiştir. Sonuç olarak gübreleme, budama, bilezik alma ve sulama gibi kültürel işlemlerle periyodisitenin kontrol altına alınabileceğini belirtmiştir. Ancak bitki genetiği ve çevresel koşullar nedeniyle tamamen ortadan kaldırılamayacağını bildirmiştir. Moleküler düzeyde genetik çalışmaların periyodisite durumuna karşı koymaya ışık tutabileceğini belirtmiştir (Shimon, 2007).

 

Tunus’ta süper sık dikime uygunluğunu araştırmak için, İspanyol Arbosana ve Arbequina i-18 ile yerli Chemlali ve Chetoui zeytin çeşitlerini, dekara 125 ağaç olacak şekilde dikilmiştir. Yerli Chemlali ve Chetoui çeşitleri, İspanyol çeşitlerden daha güçlü gelişim göstermiştir. İlk beş yılda en yüksek meyve verimi ve meyve kalite parametreleri Arbosana zeytin çeşidinden elde edilmiştir. Periyodisite şiddeti, Arbosana ve Arbequina i-18 çeşitlerinde daha düşük seyretmiştir. Yağ içeriği ve kompozisyonları bakımından çeşitler arasında önemli farklılıklar görülmemiştir. Yerli çeşitlerin düşük verimi ve çok yüksek ağaç gelişimi nedeniyle, süper sık dikime uygun olmadığı tespit edilmiştir (Larbi vd., 2011). İsrail’de iki farklı bölgede Manzanilla zeytin çeşidine 5-8 m arasında değişen dikim mesafeleri ve düşük gövde, yüksek gövde, çoklu gövde ve yüksek çit budama uygulamaları yaparak, ağaç gelişimi, verim, periyodisite ve hasat etkinliğini araştırmışlardır. En yüksek kümülatif verim, her iki bölgede de çoklu gövde uygulamasından elde edilmiş, meyve büyüklüğü dört farklı taç şeklinde de benzer gelişmiş, ağaç boyutunun azalmasıyla, elle hasadın etkinliği artmış ve buna bağlı olarak da ürün kalitesi yükselmiştir (Lavee vd., 2012). 

Devamı  bir sonraki makalededir.

Kaynak:Fatih TUNCER 

MEMECİK ZEYTİN ÇEŞİDİNDE PERİYODİSİTENİN FENOLOJİK, MORFOLOJİK VE POMOLOJİK YÖNDEN İRDELENMESİ

Fatih TUNCER Yüksek Lisans Tezi,Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Engin Ertan